Bugün Nidostlarla 10 km kuzeydoğudaki Hüseyingazi Köyü’ne, orada bulunan Kaya mezar ve medfun kimi bilgilere göre Battalgazi’nin babası kimi bilgilere göre Danışment Gazi’nin silah arkadaşı olan Hüseyingaziye yürüdük, mezarlık ovaya hakim bir tepedeydi ve Niksar Ovası’nı çok net görebiliyorduk. Yürüyüş etkinliğimizin ana teması verimli toprak parçaları olan ovaların kontrolsüz bir şekilde şehirleşmesiydi.
Niksar Ovası ve Kelkit Vadisi, Türkiye’nin en kıymetli birinci sınıf tarım arazilerinden biri olmasının yanı sıra, jeolojik olarak da oldukça hassas bir bölgedir, bu havzada kontrolsüz şehirleşme hem ekonomik hem de hayati riskler barındırır.
Kelkit Havzası’nın mikroklima özelliği, bölgeyi devasa bir doğal sera yapıyor. Ovanın betonlaşması, Niksar halkının değil, ülke ekonomisinin en büyük sermayesi olan verimli toprakların geri dönülemez şekilde yok olması demektir. Türkiyemiz tarım alanları bakımından fakirdir.
Niksar, Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF) üzerinde yer alıyor. Yumuşak alüvyal dolguya sahip ova zeminleri, deprem dalgalarını büyüterek binalar için yıkıcı bir etki yaratır. Şehri ovaya yaymak, olası bir sarsıntıda riski katlamaktır.
Kelkit Çayı’nın beslediği bu ekosistemde yapılaşma, yer altı su seviyelerini bozar ve doğal drenajı engeller. Bu da uzun vadede sel baskınlarına ve tarımsal çoraklaşmaya davetiye çıkarır.
Ovaların sürdürülebilir verimliliği ve kontrolsüz şehirleşme baskısı, modern tarım ekonomisi ile çevresel dengenin tam merkezinde yer alan bir konudur.
Ovalar, binlerce yılda oluşan alüvyal toprakları sayesinde gıda güvenliğimizin sigortasıdır. Ancak bu alanlar, düz yapıları nedeniyle inşaat maliyetlerini düşürdüğünden maalesef şehirleşme iştahının da ilk hedefi haline geliyor.
Şehirlerin ovalara doğru genişlemesi, geri dönüşü olmayan bir kayıptır. Bir santimetre kalınlığında verimli toprağın oluşması için doğada yaklaşık 400 yıl gerekirken, üzerine beton dökmek sadece birkaç saat sürer.
Ovalar boş arazi değildir, yaşayan birer biyolojik fabrikadır.
Niksar’ın geleceği ovanın çevresindeki sağlam zeminli yamaçlarda kurulacak bir şehirleşme modelindedir. Ovayı üretime ayırmak bir zorunluluktur.
İlker Melikoğlu
Nidost Kurucu Başkan
